24/08/2026
Sabancı Üniversitesi Sanat ve Sosyal Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selçuk Artut’un, Türkiye’de multimedya sanatının öncü isimlerinden Teoman Madra’nın yaşamını, sanatını ve üretim pratiğini ele aldığı “Bende Sistem Yok” adlı kitabı yayımlandı. Kitap, Artut’un yaklaşık beş yıldır üzerinde çalıştığı Teoman Madra Arşivi’nden hareketle sanatçının farklı dönemlere ve teknolojilere yayılan üretimini kapsamlı bir biçimde bir araya getiriyor.
Teoman Madra’nın sanat tarihindeki yerini görünür kılmayı amaçlayan çalışma, sanatçının 1960’lardan başlayarak onlarca yıla yayılan üretimine odaklanıyor. Işık oyunları ve deneysel fotoğraf çalışmalarından bilgisayar sanatına, dijital üretimlerden jeneratif sanata uzanan Madra, teknolojideki değişimleri yakından takip ederek yeni araçları sanatsal üretiminin bir parçası haline getiren öncü isimler arasında yer aldı. Madra’nın yenilikçi yaklaşımı ve teknolojiyi yaratıcı biçimde kullanması, Türkiye’de multimedya sanatının tarihsel gelişimini anlamak açısından da önem taşıyor.
Beş Yıllık Arşiv Çalışması Kitaba Dönüştü
Prof. Dr. Selçuk Artut’un, Teoman Madra üzerine çalışmaları, 2020 yılında başlattığı medya arkeolojisi ve arşivleme projesine dayanıyor. Madra’nın farklı dönemlerine ait görsel, işitsel ve metinsel malzemeleri kapsayan Teoman Madra Arşivi üzerinde çalışan Artut; binlerce dia, yüzlerce saatlik video kaydı, CD’ler ve farklı teknolojik ortamlarda saklanan çok sayıda içeriğin dijital ortama aktarılması, sınıflandırılması ve korunması için çalışmalar yürüttü.
Yaklaşık beş yıllık çalışmanın ardından ortaya çıkan “Bende Sistem Yok”, bu birikimi daha geniş bir çerçevede okurla buluşturuyor. Kronolojik bir yapıyla hazırlanan kitapta Teoman Madra’nın sanatsal üretimi, kullandığı teknolojilerin gelişimiyle birlikte izlenebiliyor. Prof. Dr. Selçuk Artut, kitapta farklı teknolojilerin ortaya çıkışı ile Madra’nın bu teknolojileri üretimine dahil ettiği dönemler arasında da bağlantılar kuruyor.
Teoman Madra: Türkiye’de Multimedya Sanatının Öncülerinden
23 Nisan 2025’te, 93 yaşında hayatını kaybeden Teoman Madra, farklı disiplinler ve teknolojiler arasında şekillenen sanat pratiğiyle Türkiye sanat tarihinde özgün bir yere sahip. Dijital teknolojiyi sanat üretiminde kullanan ilk sanatçılardan biri olan Madra; fotoğraf, video, ses ve ışık enstalasyonlarının yanı sıra multimedya temelli çalışmalarıyla Türkiye’de deneysel sanatın öncü isimleri arasında yer aldı.
Üretimini 1960’lardan 2010’lu yıllara kadar sürdüren Teoman Madra, farklı dönemlerde ortaya çıkan yeni teknolojileri kendi sanat pratiği içerisinde yorumladı. İleri yaşlarında da yeni teknolojilerle üretmeye devam eden sanatçı, iPad’i de sanatsal üretiminin araçlarından biri haline getirdi.
Kitabın Adı Teoman Madra’nın Sözlerinden
Kitabın adı Prof. Dr. Selçuk Artut’un, Teoman Madra arşivi üzerinde çalıştığı dönemde yaşanan bir anıya dayanıyor. Artut’un Ayvalık’ta Madra’nın arşivindeki fotoğrafları sınıflandırmak ve haklarında bilgi toplamak üzere çalıştığı sırada Beral Madra, Teoman Madra’ya işlerinin neden bu kadar dağınık olduğunu sordu. Teoman Madra’nın verdiği kısa yanıt, “Bende sistem yok” oldu.
Prof. Dr. Selçuk Artut için bu söz zaman içerisinde Teoman Madra’nın sanat anlayışını ve üretim biçimini açıklayan anahtar bir ifadeye dönüştü. Belirli bir sisteme bağlı kalmadan farklı araçlara, teknolojilere ve ifade biçimlerine yönelen Madra’nın üretim pratiğini yansıtan bu ifade, yaklaşık beş yıllık arşiv ve araştırma çalışmasının ardından ortaya çıkan kitaba da adını verdi.
Kitabı edinmek için: teomanmadra.com
