03/09/2026
Sabancı Üniversitesi öğretim üyesi Betül Uralcan-Kılavuz, BIOIONICS - Biologically Inspired Ion Selectivity in Nanopores başlıklı projesiyle, Avrupa’nın en prestijli ve rekabetçi araştırma destekleri arasında yer alan Avrupa Araştırma Konseyi (ERC) Starting Grant desteğine hak kazandı. BIOIONICS, 2026 ERC Starting Grant çağrısında Türkiye’den desteklenmeye hak kazanan tek proje oldu. Özgün ve öncü araştırmaları destekleyen ERC Starting Grant kapsamında BIOIONICS, 1,5 milyon Avro finansman alacak.
Biyolojik iyon kanalları, nasıl boyut ve yük bakımından birbirine neredeyse eş olan iyonları büyük bir hassasiyetle ayırt ederken aynı zamanda son derece yüksek taşınım hızlarına ulaşabilir? Yaşamın birçok temel sürecinin merkezinde yer alan bu özellik, biyolojinin seçicilik ile etkin taşınımı nasıl bir arada başardığı açısından hâlâ tam olarak anlaşılmış değil.
BIOIONICS, iyon geçirgenliğini belirleyen nadir moleküler olayları çözümleyerek kinetik ve termodinamiğin seçiciliği nasıl birlikte ortaya çıkardığını inceleyecek. Ardından, bu davranışın temelindeki fiziksel ve kimyasal ilkelerin biyolojik kanallardan sentetik nanogözeneklere aktarılıp aktarılamayacağını araştıracak.
BIOIONICS biyolojik iyon kanallarını birebir taklit etmek yerine, biyolojik mekanizmalar ile sentetik tasarım arasında bir köprü kurarak seçici iyon taşınımını anlamaya ve iyon-seçici sistemlerin rasyonel tasarımına yön vermeye yönelik genel bir mekanistik çerçeve oluşturmayı hedefliyor. Uzun vadede bu temel ilkeler; seçici ayırma, tuzdan arındırma, elektrokimyasal enerji depolama ve biyolojiden esinlenen sensör teknolojilerinde yeni yaklaşımlara zemin hazırlayabilir.
Beş yıllık proje Sabancı Üniversitesi ev sahipliğinde yürütülecek. Uralcan, Sabancı Üniversitesi’nde moleküler modelleme, ileri simülasyon yöntemleri ve veri odaklı yaklaşımları deneysel iş birlikleriyle bir araya getiren disiplinler arası bir araştırma ekibi kuracak. Boğaziçi Üniversitesi de projede ek yararlanıcı kuruluş olarak yer alarak araştırma programına katkı sağlayacak.
BIOIONICS projesinin geliştirilme sürecinde TÜBİTAK’ın ERC Baş Araştırmacı Geliştirme Programı (EBAG) ile Sabancı Üniversitesi ve Boğaziçi Üniversitesi’nin kurumsal destek mekanizmalarından yararlanıldı.
